چگونه مطالعه بهینه داشته باشیم؟

۱-  درس خواندن را عادت خود کنید!

اگر برنامه ریزی زمان­بندی شده­ ای برای خود نداشته باشید، هر چقدر هم که درس بخوانید و نمره خوب بگیرید، هیچ­گاه متوجه جایگاه خود نمی شوید. متوجه نمی ­شوید در چه اوقاتی، چه درسی را بهتر می­ فهمید و یاد می­ گیرید. متوجه نمی­ شوید چه زمان­هایی را بی­ جهت از دست داده­ اید و اصلاً تشخیص نمی­ دهید که چه درسی را به چه روشی بخوانید. پس یک برنامه­ ریزی زمان­بندی شده هر چقدر هم ساده، خیلی چیزها را مشخص می­ کند.

۲- هدف گذاری

از هدف ­هایی که نیازمند تلاش ولی قابل دسترسی ­اند، استفاده کنید. کافی است سعی کنید فرق بین اهداف کوتاه مدت و بلندمدت خود را دریابید. اهداف بلندمدت را مانند یک رویا در ذهن بپرورانید و نگه ­دارید، در عین حال فعالیت­ های روزانه زندگی را به اهداف کوتاه مدت اختصاص دهید. مثلاً دانشجوی پزشکی یا دندانپزشکی در یک دانشگاه خوب شدن، یا گرفتن تخصص و… اهداف بلند مدت و مهمی هستند. هر کدام از این­ اهداف، مسیرهایی را می­ طلبند که شما باید این مسیرها را با تلاش و دستیابی به اهداف کوتاه مدت، سپری کنید. مثل دکترا گرفتن از یک دانشگاه برتر با معدل خوب و اندوختن مهارت و تجربه در حین تحصیل، قبل از آن، گذشتن از سر کنکور و … تا برسد به کوتاه ­ترین هدف، مثل اینکه فردا از ساعت ۸ تا ۱۰ باید مدار الکتریکی بخوانم، تست های فصل یک زیست پیش دانشگاهی را برنم و…

۳- تقسیم کل به چند جزء

همیشه از کل به جزء و از بزرگ به کوچک رسیدن، روش کارایی در امر است. در زمان درس­ خواندن ابتدا سعی کنید یک درک کلی از مطلب داشته باشید سپس وارد جزئیات شوید، با این روش امکان موفقیت شما بیشتر می­شود.

۴- مرور درس در همان روز

سعی کنید همیشه به کارهای دانشگاه و درس خواندن الویت دهید و بعد از انجام آن ­ها به فعالیت­ های دیگر مانند تماشای تلویزیون، استفاده از کامپیوتر، تفریح، مهمانی و . . . بپردازید. یک مرور سریع از نکات مهم هر درس در همان روز باعث ماندگاری بیشتر در مغز و یادآوری آسان­تر مطالب خواهد بود. مخصوصاً در مورد دروس اختصاصی، حل کردن تمرین، چند ساعت بعد از تدریس، بسیار مفید خواهد بود.

۵- محیط مناسب برای مطالعه

بهترین مکان برای مطالعه میز شخصی و اتاقی جدا از جریان­های غیر درسی است. بهتر است میز مطالعه در کنج اتاق قرار داشته باشد به طوری که شما رو به دیوار قرار بگیرید. از اطراف میز کار خود هر چیزی که حواستان را پرت می­کند دور بدارید. تمام وسایل مورد نیاز برای مطالعه را روی میز قرار دهید تا هنگام مطالعه دائماً مجبور نباشید از جای خود بلند شوید. نور اتاق مطالعه نیز باید کافی و تلفیقی از نور سفید و زرد باشد. هنگام خواندن لم ندهید، همیشه درست پشت میز بنشینید به طوری که تمام مفاصل بدنتان زاویه ۹۰ درجه داشته باشند. دستتان را زیر سرتان نگذارید، روی میز نخوابید و . . . هر وقت خسته شدید از جای خود بلند شوید و کمی قدم بزنید و چند حرکت کششی انجام دهید، سپس دوباره مشغول مطالعه شوید. اگر فراهم کردن چنین محیطی برایتان در منزل مقدور نیست می­توانید از کتابخانه نزدیک محل سکونت خود استفاده کنید.

۶- اهمیت تغذیه در مطالعه

به­طور کلی بهتر است یک برنامه ­ریزی غذایی متعادل و مفید برای خود داشته باشید. برای این کار بهتر است از فواید و مضرات مواد غذایی و از بهترین زمان صرف آن­ها مطلع باشید.

پیش از مطالعه از صرف غذاهای چرب و سنگین خودداری کنید و چند ساعت پس از صرف غذا مطالعه را آغاز کنید، چون پس از صرف غذای سنگین، بیشتر جریان خون متوجه جریان گوارش می­ شود تا به هضم و جذب غذا کمک کند و لذا خون ­رسانی به مغز کاهش می ­یابد و از تفکر و تمرکز کاسته می ­شود.

۷- افزایش ساعات مطالعه

ساعات مطالعه خود را کم­ کم (حتی اگر شده روزی ۱۰ دقیقه) ولی پیوسته افزایش دهید. مثلاً یک روز ۷ ساعت مفید درس نخوانید و ۳ روز بعد روزی دو ساعت! مگر اینکه اتفاق غیر مترقبه­ ای افتاده باشد. چون ۵۰% کارآیی مدت مطالعه بستگی به عادت مطالعه شما دارد.

۸- ناامیدی دشمن یادگیری

افرادی که دائماً خود را به دلیل کندی در یادگیری سرزنش می ­کنند، حتی اگر پیشرفتی مناسب و قوه یادگیری بالایی داشته باشند، همواره در استرس به ­سر می ­برند. در مقابل افرادی که به خود و سرعت یادگیری ­شان اطمینان دارند، اگر از هوش و استعداد کمتری نسبت به گروه قبل برخوردار باشند، نتیجه کارشان بهتر است، زیرا این افراد انرژی خود را صرف نگرانی و حساسیت­ های بی مورد نکرده، آهسته و پیوسته پیش می ­روند.

۹- وضعیت جسمی و روحی

در زمان ­هایی که خسته، عصبانی، حواس­ پرت، شتاب­زده هستید درس نخوانید، زیرا در چنین حالاتی تلاش شما برای یادگیری بی­ فایده است و مغز انسان در این حالات اطلاعات را دفع می کند. بنابراین زمانی که فکر شما بر چیزهای مشغول است خود را مجبور به درس خواندن و یادگیری نکنید. این کار چیزی جز اتلاف وقت نیست.

۱۰- عوامل موجب اختلال در یادگیری

زیاده ­روی در تماشای فیلم و تلویزیون، انجام بازی­ های کامپیوتری یا استفاده بیش از حد از اینترنت، بیرون رفتن از منزل به منظورهای مختلف، مکالمه بیش از حد تلفن، خواب بیش از اندازه و…

۱۱- به خودتان پاداش بدهید!

هر چند وقت یک ­بار به عنوان پاداش به کارهای مورد علاقه ­ای که برایتان لذت ­بخش است بپردازید. مثلاً به خودتان قول بدهید که اگر یک هفته کامل از شنبه تا پنجشنبه، برنامه­ تان را به موقع به انجام برسانید و از برنامه عقب نیفتید، جمعه آن هفته را به کوه بروید. بهتر است بیشتر به فعالیت ­های سبک بدنی و ورزشی و نشاط ­آور بپردازید.

۱۲- بازه های زمانی کوتاه اما پیوسته

آمار نشان داده که ذهن انسان در زمان ­های کوتاه و مکرر بسیار متمرکزتر از زمان­ های طولانی عمل می ­کند. بنابراین بهتر است بعد از هر ۶۰ الی ۷۵ دقیقه درس خواندن، ۱۰ دقیقه به خودتان استراحت بدهید، ضمن اینکه درس خواندن برای مدت زمان طولانی نه تنها کسالت ­آور است، بلکه باعث خستگی، ایجاد استرس و سردرگمی می ­شود، در نتیجه قدرت یادگیری را کاهش می دهد.

۱۳-  انجام خلاصه برداری

۱۴- مروری کلی بر نحوه مطالعه

مطالعه همانند انجام هر کار یا فعالیت دیگر، نیازمند استفاده از روش درست است. اگر به دقت بررسی کنیم می‌بینیم که یکی از دلایل افت تحصیلی برخی از داوطلبان کنکور این است که شیوه مطالعه آنها بر طبق اصول صحیح مطالعه نیست و عدم رعایت اصل و بهداشت مطالعه موجب پایین آمدن سطح کارایی و بازدهی انسان، تضعیف روحیه، کاهش اعتماد به نفس و خستگی و دلزدگی از مطالعه می‌شود. گام نخست و اساسی در مطالعه، نحوه مطالعه است. هر وقت مطلبی را می‌خوانیم نخست باید معنای آن را درک کنیم. اکثریت عظیمی از خوانندگان کمتر به این موضوع اهمیت می‌دهند و فقط آن چه را که واضح است یا فکر می‌کنند فهمیده‌اند، مطالعه می‌نمایند.

وقتی شما ابتدا مفاهیم کتب درسی را بطور عمیق مورد مطالعه قرار دهید (متن درس،مثال‌ها ، تمرین‌ها) با یک تعداد تست کافی و استاندارد به آمادگی لازمه می‌رسید و در غیر اینصورت باید چندین برابر تست بزنید که تازه با تردید نسبت به یافته‌ها نیز همراه است.

در مطالعه همیشه تلاطم داشته باشد(مطالعه فعال) یادداشت‌برداری، حاشیه‌‌نویسی، طبقه‌بندی وخلاصه نویسی و سازمان‌ دادن، برجسته و بارز ساختن نکات مهم مطالب مورد نظر، به زبان خود تکرار کردن مطالب و تصویر سازی ذهنی و تجسم عینی …(مخصوصا برای دروسی که نیاز به اندیشه و تفکر بیشتری دارد) از جمله فنونی هستند که انسان را در هنگام مطالعه ، فعال نگه می‌دارند و نتیجه آن بالا رفتن تمرکز حواس و سرعت عمل است.

اکنون توجه شما را به نکاتی در مورد مطالعه مفید جلب می­کنم:

برای مطالعه مطالب، بهتر است در ابتدا به صورت کلی و اجمالی مرور کنید و سپس مطالعه جزئیات را شروع کنید.

– مطالب دشوار را به قسمت‌های ساده و کوچکتر تقسیم کنید.

– تمرین کنید که مطلب را تند بخوانید، تندخوانی باعث صرفه‌جویی در وقت و تمرکز حواس می‌شود.

– بین میزان یادگیری با مدت زمانی که صرف آن می‌شود رابطه نزدیک وجود دارد. توصیه می‌شود که برای مطالعه وقت کافی در نظر بگیرید.

– از برخواندن مطلبی که قبلاً یاد گرفته‌اید برای شخص دیگری که بتواند اشتباهات شما را اصلاح و جاافتادگی‌های آن را گوشزد کند، بسیار مفید است.

– یکی از شگردهای یادگیری مطالب، استفاده از برگه نکته‌ها می‌باشد یعنی نوشتن نکته‌ای دارای اهمیت خاص بر روی یک برگه و دادن تعریفی از آن به زبان خودتان، که برای یادگیری موثر می‌باشد.  

– حتی‌الامکان سعی کنید که مطالب را بفهمید و به خاطر بسپارید زیرا مطالبی که طوطی‌وار حفظ شده‌اند، خیلی زود فراموش خواهند شد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


*